Bé uống kháng sinh nhiều nên bổ sung gì để hồi phục sức khỏe?

Việc sử dụng một liệu trình kháng sinh kéo dài ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có thể gây nên một số phản ứng phụ như biếng ăn, tiêu chảy, suy nhược khiến ba mẹ không khỏi xót xa. Ba mẹ thắc mắc bé uống kháng sinh nhiều nên bổ sung gì để nhanh chóng hồi phục sức khỏe tốt hơn, cải thiện hệ tiêu hóa và tăng khả năng hấp thụ dinh dưỡng?.

Hiểu được nỗi lo lắng đó của phụ huynh và người chăm sóc bé, Chiaki mang tới những thông tin hữu ích, hỗ trợ ba mẹ tìm giải đáp tối ưu cho bé yêu nhanh chóng khỏe mạnh trở lại. Tham khảo ngay!

1 Bé nên uống thuốc kháng sinh khi nào?

Bé chỉ nên uống thuốc kháng sinh khi đã được chẩn đoán nhiễm khuẩn từ bác sĩ, biết rằng kháng sinh được nghiên cứu thành công và xem như một bước tiến vượt bậc của nhân loại. Ưu điểm của các dòng thuốc kháng sinh là loại bỏ vi khuẩn, virus có hại ra khỏi cơ thể, hỗ trợ cơ thể phục hồi sức khỏe. 

Bé chỉ nên uống thuốc kháng sinh khi đã được chẩn đoán nhiễm khuẩn từ bác sĩ

Dù là trẻ sơ sinh hay trẻ nhỏ ở độ tuổi nào thì thuốc kháng sinh cũng không được khuyến khích sử dụng thường xuyên khi bị bệnh. Mặc dù vẫn có một số trường hợp đặc biệt bắt buộc bác sĩ phải kê thuốc kháng sinh để sức khỏe của trẻ mau hồi phục, hạn chế những rủi ro gây nên. 

Một số trường hợp phổ biến mà bác sĩ có thể chỉ định trẻ phải dùng thuốc kháng sinh như viêm họng liên cầu khuẩn, viêm tai giữa, viêm phổi do vi khuẩn, nhiễm trùng được tiết niệu, ho gà, nhiễm trùng da do vi khuẩn, viêm xoang do vi khuẩn,...Tuyệt đối không tự ý cho bé dùng kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Cần tuân thủ đúng liều lượng, thời gian và cách dùng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ. Không tự ý ngừng thuốc khi bé cảm thấy khỏe hơn, cần dùng hết liệu trình kháng sinh để đảm bảo tiêu diệt hoàn toàn vi khuẩn. Không sử dụng lại đơn thuốc kháng sinh cũ hoặc dùng thuốc của người khác cho bé.

2 Kháng sinh ảnh hưởng gì đến sức khỏe của bé?

Trẻ em uống nhiều kháng sinh có sao không? Kháng sinh quan trọng trong việc điều trị các bệnh nhiễm khuẩn ở trẻ em nhưng có thể gây nên một số ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ khi sử dụng không đúng cách hoặc quá thường xuyên như:

Kháng sinh ảnh hưởng gì đến sức khỏe của bé

• Tiêu chảy: Do kháng sinh tiêu diệt cả vi khuẩn có lợi và có hại trong đường ruột gây mất cân bằng hệ vi sinh khiến tiêu chảy
• Đau bụng, buồn nôn, nôn: Kháng sinh có thể gây khó chịu ở bụng, buồn nôn, nôn mửa
• Loạn khuẩn đường ruột: Mất cân bằng vi sinh vật có thể khiến vấn đề tiêu hóa kéo dài, ảnh hưởng khả năng hấp thụ dinh dưỡng
• Phát ban: Trẻ có thể bị phát ban, nổi mề đay, ngứa ngáy sau khi dùng kháng sinh.
• Sưng phù: Một số trường hợp có thể sưng mặt, môi, lưỡi hoặc khó thở. Đây là dấu hiệu của phản ứng dị ứng nặng (sốc phản vệ) và cần được cấp cứu ngay lập tức.
• Kháng kháng sinh: Khi vi khuẩn tiếp xúc với kháng sinh thường xuyên hoặc không đủ liều, chúng có thể phát triển cơ chế kháng lại thuốc. Điều này có nghĩa là các loại kháng sinh đó sẽ không còn hiệu quả trong việc điều trị nhiễm trùng cho bé trong tương lai.
• Ảnh hưởng đến hệ miễn dịch: Kháng sinh làm mất cân bằng hệ vi sinh này có thể ảnh hưởng đến khả năng phòng vệ tự nhiên của cơ thể bé.
• Nhiễm nấm: Kháng sinh có thể tiêu diệt vi khuẩn cạnh tranh, tạo điều kiện cho nấm phát triển quá mức
• Ảnh hưởng đến gan và thận: Sử dụng kháng sinh liều cao hoặc kéo dài có thể gây căng thẳng cho gan và thận.
• Thay đổi màu răng: Gây ố vàng răng vĩnh viễn nếu dùng cho trẻ nhỏ trong giai đoạn phát triển răng
• Ảnh hưởng đến sự phát triển xương và sụn

3 Uống kháng sinh bao nhiêu ngày thì đào thải hết?

Thông thường thì các loại thuốc kháng sinh có thể sẽ được đào thải khỏi cơ thể trong khoảng 4-5 lần thời gian bán thải của thuốc đó. Tuy nhiên, một lượng nhỏ thuốc vẫn có thể tồn tại trong cơ thể sau thời gian này, dù không còn tác dụng điều trị.

Ngoài ra, thời gian đào thải kháng sinh còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như loại kháng sinh, liều lượng, thời gian sử dụng, chức năng gan - thận của bé, độ tuổi và giai đoạn phát triển, cơ địa của bé. 

Trong đó, kháng sinh và các chất chuyển hóa có thể được đào thải qua thận (nước tiểu), gan (qua mật thải ra ngoài theo phân), một lượng nhỏ qua mồ hôi, nước mắt, sữa mẹ,...

4 Bé uống kháng sinh nhiều nên bổ sung gì để hồi phục sức khỏe?

Sắt

Bé đang uống kháng sinh có uống sắt được không? Để hồi phục sức khỏe của bé, sau những liệu trình uống kháng sinh bạn có thể bổ sung thêm sắt cho con trong thực đơn ăn uống hoặc các sản phẩm bổ sung. 

Bé có thể bổ sung thêm sắt sau khi sử dụng kháng sinh nhiều ngày

Tuy nhiên chỉ nên sử dụng thêm sắt khi đi sử dụng hết liệu trình kháng sinh, trong quá trình đang dùng kháng sinh không dùng thêm sắt bởi một số thành phần của kháng sinh như tetracycline, quinolone có thể tương tác với sắt, làm giảm hấp thu cả kháng sinh và sắt.

Một số nguồn sắt tự nhiên được đánh giá khả năng bổ sung sắt cao như thịt đỏ, gan, lòng đỏ trứng, các loại đậu, rau lá xanh đậm,... có thể được bổ sung qua chế độ ăn nếu cần. 

Đạm chất lượng cao

Bé uống kháng sinh nhiều nên bổ sung gì? Sau quá trình sử dụng kháng sinh liều cao thì ba mẹ và người chăm sóc bé có thể bổ sung đạm chất lượng cao từ nhiều nguồn thực phẩm khác nhau. Trong đó, đạm (protein) là thành phần thiết yếu cho sự phát triển và phục hồi của các tế bào trong cơ thể, bao gồm cả các tế bào niêm mạc ruột bị tổn thương do tác động của kháng sinh. Đạm cũng quan trọng cho hệ miễn dịch.

Đạm (protein) là thành phần thiết yếu cho sự phát triển và phục hồi của các tế bào trong cơ thể

Các thực phẩm chứa nguồn đạm chất lượng cao như thịt nạc (có trong gà, cá, thịt bò), trứng, sữa, các sản phẩm từ sữa (phô mai, sữa chua), các loại đậu và hạt (có trong đậu nành, đậu xanh, hạt sen). 

Cách chế biến nên được ưu tiên là phương pháp chế biến nhẹ nhàng như luộc, hấp, nấu soup để bé dễ tiêu hóa, hấp thụ. 

Thực phẩm chứa nhiều prebiotics

Để chăm sóc trẻ sau khi dùng kháng sinh, ba mẹ và người chăm sóc trẻ có thể bổ sung thực phẩm chứa nhiều Prebiotics. Đây là một loại chất xơ hòa tan hoặc các carbohydrate phức tạp mà cơ thể không tiêu hóa được. Chúng là thức ăn cho các vi khuẩn có lợi (probiotics) trong đường ruột, giúp chúng phát triển và hoạt động tốt hơn.

Ba mẹ và người chăm sóc trẻ bổ sung thực phẩm chứa nhiều Prebiotics để tăng sức khỏe đường ruột

Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng, việc kết hợp probiotics và prebiotics (synbiotics) có thể mang lại lợi ích hiệp đồng cho sức khỏe đường ruột.  Prebiotics giúp nuôi dưỡng các probiotics đã được bổ sung, tăng cường hiệu quả của chúng. [1]

Bên cạnh đó, thực phẩm chứa nhiều prebiotics cũng có trong một số nguồn thực phẩm bổ sung như:

• Hành tây, tỏi: Chứa inulin, một loại prebiotic.
• Chuối xanh: Chứa resistant starch, một loại prebiotic khác.
• Măng tây: Nguồn giàu inulin.
• Yến mạch: Chứa beta-glucan, một loại chất xơ hòa tan có tác dụng prebiotic.
• Atiso: Chứa nhiều inulin.

Tuy nhiên nên sử dụng các thực phẩm giàu prebiotics từ từ để tránh gây đầy hơi, khó chịu cho bé.

Thực phẩm nhiều chất xơ

Bé uống kháng sinh nên bổ sung gì? Đó chính là thực phẩm nhiều chất xơ, chúng có khả năng hỗ trợ tăng cường nhu động ruột, ngăn ngừa táo bón khi dùng một số loại kháng sinh, đây cũng là nguồn thức ăn có lợi cho đường ruột. 

Chất xơ hỗ trợ tăng cường nhu động ruột, ngăn ngừa táo bón khi dùng kháng sinh

Bạn có thể bổ sung thực phẩm nhiều chất xơ như:

• Rau xanh: Các loại rau lá xanh, bông cải xanh, cà rốt...
• Trái cây: Táo, lê, chuối chín, các loại quả mọng...
• Ngũ cốc nguyên hạt: Yến mạch, gạo lứt...
• Các loại đậu: Đậu lăng, đậu đen…

Ngoài ra, trong quá trình bổ sung các dưỡng chất trên thì bạn cũng cần cho trẻ một chế độ ăn uống cân bằng, dễ tiêu hóa bằng cách chia nhỏ các bữa ăn, tránh đồ ăn nhiều dầu mỡ, đồ ngọt, uống đủ nước, tăng hệ miễn dịch tự nhiên bằng cách cho bé ngủ đủ giấc, vận động nhẹ, tạo môi trường số lành mạnh. Đồng thời kiên nhẫn một thời gian dài và tạo điều kiện tốt cho cơ thể bé phục hồi nhanh chóng hơn. 

5 Có nên bổ sung lợi khuẩn khi dùng kháng sinh không?

Câu trả lời là Có. 

Việc bổ sung lợi khuẩn (probiotics) khi bé dùng kháng sinh nhiều mang đến nhiều lợi ích quan trọng, được các chuyên gia y tế khuyến cáo. Trong đó, lợi khuẩn probiotics mang tới nhiều lợi ích tích cực tới sức khỏe của bé như:

Bổ sung men vi sinh hỗ trợ ngăn ngừa và giảm tiêu chảy do kháng sinh gây nên

• Hỗ trợ ngăn ngừa và giảm tiêu chảy do kháng sinh gây nên
• Hỗ trợ hệ tiêu hóa khỏe mạnh hơn, hạn chế đầy hơi khó tiêu
• Hỗ trợ tăng cường hệ miễn dịch khỏe mạnh, củng cố hàng rào bảo vệ tự nhiên của cơ thể bé
• Hỗ trợ giảm nguy cơ loạn khuẩn, ức chế sự phát triển của vi khuẩn có hại

Bé uống kháng sinh nên bổ sung men gì?

Một số chủng lợi khuẩn đã được nghiên cứu và chứng minh là có hiệu quả trong việc hỗ trợ trẻ em dùng kháng sinh, bao gồm:

• Lactobacillus rhamnosus GG
• Saccharomyces boulardii
• Lactobacillus acidophilus
• Bifidobacterium
• …

Trong quá trình sử dụng nên cho bé uống  men vi sinh cách thời điểm uống kháng sinh ít nhất 2-3 tiếng. Điều này giúp tránh việc kháng sinh tiêu diệt các lợi khuẩn vừa được bổ sung. Tuân theo liều lượng khuyến cáo trên bao bì sản phẩm hoặc theo hướng dẫn của bác sĩ. Cần chọn dạng phù hợp với độ tuổi và khả năng uống của bé, trường hợp bạn không biết sử dụng dòng men nào có thể tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng tư vấn chính xác.

Hiện nay, trên thị trường đang có một số dòng men vi sinh lợi khuẩn nổi tiếng, được nhiều bác sĩ và các mẹ tin dùng, bán chạy tại Chiaki mà bạn có thể tham khảo thêm:

6 Thực phẩm nên tránh sử dụng sau khi trẻ uống kháng sinh

Bên cạnh việc giải đáp thắc mắc bé uống kháng sinh nhiều nên bổ sung gì thì bạn cũng cần biết các thực phẩm có hại, có thể gây ảnh hưởng đến quá trình phục hồi sức khỏe của bé như:

• Thực phẩm và đồ uống có tính axit: cam, quýt, bưởi, nước giải khát có ga, cà chua và các sản phẩm từ cà chua (tương cà, sốt cà chua), sô cô la... chứa nhiều axit
• Sữa và các sản phẩm từ sữa (trừ sữa chua): Canxi có trong sữa, phô mai, kem... có thể liên kết với một số loại kháng sinh (như tetracycline, ciprofloxacin) tạo thành phức chất khó hấp thu, làm giảm lượng thuốc được hấp thụ vào máu và do đó giảm hiệu quả điều trị.
• Đồ ăn nhiều chất béo: Thức ăn nhiều dầu mỡ có thể làm chậm quá trình hấp thu thuốc, khiến kháng sinh hoạt động kém hiệu quả.
• Rượu bia và đồ uống có cồn: Dù không trực tiếp ảnh hưởng đến hiệu quả của nhiều loại kháng sinh, rượu bia và đồ uống có cồn có thể gây ra các tác dụng phụ như buồn nôn, nôn mửa, đau đầu, chóng mặt và có thể gây hại cho gan

7 Cách đào thải kháng sinh ra khỏi cơ thể cho trẻ tự nhiên và an toàn

Uống gì để đào thải kháng sinh? Để cơ thể bé đào thải kháng sinh một cách tự nhiên và an toàn, ba mẹ có thể áp dụng các biện pháp sau:

Uống đủ nước sau khi dùng nhiều kháng sinh để đào thải

• Uống đủ nước:  Nước đóng vai trò thiết yếu trong quá trình lọc và đào thải các chất cặn bã qua thận và đường tiết niệu
• Tăng cường chất xơ (sau khi ngừng kháng sinh hoặc giai đoạn cuối): Chất xơ giúp tăng nhu động ruột, hỗ trợ tiêu hóa và loại bỏ chất thải qua đường tiêu hóa
• Hỗ trợ hệ tiêu hóa với probiotics: Bổ sung probiotics hỗ trợ tái lập và duy trì hệ vi sinh khỏe mạnh, hỗ trợ chức năng tiêu hóa và có thể giúp loại bỏ các chất thải hiệu quả hơn.
• Vận động nhẹ nhàng: Vận động giúp tăng cường tuần hoàn máu, kích thích hệ tiêu hóa hoạt động tốt hơn, hỗ trợ quá trình đào thải chất thải của cơ thể qua khả năng tiết mồ hôi
• Đảm bảo giấc ngủ đủ giấc: Giấc ngủ đủ giấc giúp cơ thể có thời gian để phục hồi và thực hiện các chức năng trao đổi chất, bao gồm cả việc loại bỏ các chất không cần thiết.

8 Có nên giải độc gan sau khi dùng kháng sinh cho bé?

Không nên sử dụng các sản phẩm giải độc gan cho bé vì cơ thể bé còn non nớt, sử dụng các sản phẩm hỗ trợ hoặc thuốc có thể gây nghiêm trọng tới gan của trẻ, 

Thay vì tập trung vào phương pháp giải độc gan thì ba mẹ nên hỗ trợ chức năng gan cho bé tự nhiên và an toàn bằng cách:

• Thực hiện chế độ ăn uống lành mạnh, cân bằng với đủ nguồn protein, rau xanh, vitamin và khoáng chất
• Uống đủ nước giúp hiệu quả trong việc lọc và đào thải chất độc hại
• Hỗ trợ tiêu hóa bằng bổ sung men vi sinh để cân bằng hệ vi sinh đường ruột
• Cho bé nghỉ ngơi đủ giấc để nhanh phục hồi cơ thể
• Đảm bảo môi trường trong lành cho bé, tránh khói thuốc lá và các hóa chất độc hại khác. 

9 Lưu ý khi chăm sóc trẻ sơ sinh uống nhiều kháng sinh

Đọc tới đây chắc hẳn ba mẹ và người chăm sóc bé đã có được giải đáp về thắc mắc bé uống kháng sinh nhiều nên bổ sung gì rồi. Khi bé sử dụng nhiều kháng sinh, việc chăm sóc bé cũng cần được lưu ý, ba mẹ cần đặc biệt quan tâm như:

Tuân thủ tuyệt đối chỉ định của bác sĩ để bé sử dụng thuốc đúng liều, đúng loại

• Tuân thủ tuyệt đối chỉ định của bác sĩ để bé sử dụng thuốc đúng liều, đúng loại, không tự ý tăng và giảm liều khi chưa có chỉ định
• Theo dõi sát sao các dấu hiệu bất thường khi bé sử dụng thuốc kháng sinh
• Quan sát kỹ các dấu hiệu như phát ban, mề đay, sưng mặt, môi, lưỡi, khó thở. Nếu có bất kỳ dấu hiệu nào, ngừng thuốc ngay lập tức và đưa bé đến cơ sở y tế gần nhất.
• Trẻ sơ sinh rất dễ bị tiêu chảy do kháng sinh. Theo dõi số lần đi tiêu, tính chất phân (lỏng, có máu, có nhầy). Ngoài ra, chú ý các dấu hiệu như nôn trớ, bỏ bú, quấy khóc nhiều.
• Theo dõi nhiệt độ, màu sắc da, nhịp thở và các thay đổi bất thường khác. Báo ngay cho bác sĩ nếu có bất kỳ lo ngại nào.
• Chọn loại men vi sinh phù hợp với lứa tuổi sơ sinh và tuân theo liều lượng khuyến cáo. Nên cho bé uống men vi sinh cách thời điểm dùng kháng sinh khoảng 2-3 tiếng.
• Tiếp tục cho bé bú mẹ theo nhu cầu hoặc dùng loại sữa công thức bé đang dùng. Không tự ý thay đổi sữa khi bé đang uống kháng sinh trừ khi có chỉ định của bác sĩ.
• Nếu bé có dấu hiệu khó tiêu, nôn trớ, hãy chia nhỏ các cữ bú và cho bé bú chậm hơn
• Theo dõi số lần đi tiểu, màu sắc nước tiểu (vàng sậm có thể là dấu hiệu thiếu nước), tình trạng da và niêm mạc (khô).
• Trong trường hợp mất nước nặng, cần đưa bé đến bệnh viện để được bù dịch kịp thời.
• Giữ vệ sinh cho bé, đặc biệt là vùng hậu môn để tránh hăm tã do tiêu chảy. Thay tã thường xuyên.
• Nếu bé bị phát ban nhẹ, hãy giữ da bé sạch sẽ và khô thoáng. Tham khảo ý kiến bác sĩ về việc sử dụng các loại kem dưỡng ẩm dịu nhẹ nếu cần.
• Trẻ sơ sinh cần ngủ đủ giấc để phục hồi sức khỏe. Tạo môi trường yên tĩnh, thoáng mát và thoải mái cho bé ngủ.
• Theo dõi cân nặng của bé để phát hiện sớm các dấu hiệu chậm tăng cân do tác dụng phụ của thuốc hoặc kém hấp thu.

10 Câu hỏi thắc mắc khi bé uống nhiều kháng sinh

1. Bé uống kháng sinh nhiều có sao không?

Tất nhiên là có.

Ít nhiều sử dụng kháng sinh cũng có thể gây nên một số phản ứng phụ ảnh hưởng tới sức khỏe của trẻ. Do đó, ba mẹ hoặc người chăm sóc trẻ cần được bác sĩ chỉ định mới dùng kháng sinh cho bé, không tự ý tăng hay giảm liều sử dụng. 

2. Nên cho bé uống kháng sinh mấy ngày?

Thời gian sử dụng kháng sinh còn tùy thuộc vào loại bệnh, mức độ nghiêm trọng và loại kháng sinh được bác sĩ chỉ định. Không có một con số cố định về số ngày dùng kháng sinh cho tất cả các trường hợp.

Ba mẹ tuyệt đối không tự ý quyết định thời gian cho bé uống kháng sinh. Việc tự ý ngừng thuốc sớm hoặc kéo dài thời gian dùng thuốc đều có thể gây ra những hậu quả không tốt cho sức khỏe của bé.

Như vậy là Chiaki đã mang tới thông tin giải đáp cho thắc mắc “bé uống kháng sinh nhiều nên bổ sung gì?” Bên cạnh việc tuân thủ chặt chẽ chỉ định của bác sĩ, việc chủ động tìm hiểu và bổ sung đúng các dưỡng chất cần thiết, đặc biệt là probiotics, đạm chất lượng cao, prebiotics và chất xơ, hỗ trợ con yêu nhanh chóng phục hồi sức khỏe, tái lập hệ tiêu hóa khỏe mạnh và tăng cường sức đề kháng. 

Hy vọng với những thông tin trên đã giúp ba mẹ và người chăm sóc bé có được gợi ý và kiến thức hữu ích đồng hành cùng con trong giai đoạn này. Cuối cùng, đừng quên tiếp tục theo dõi các bài viết mới của Chiaki để cập nhật các thông tin liên quan tới sức khỏe nhé.