“Đốt trúc” của nhà văn Nguyễn Đắc Như là một tác phẩm tiểu thuyết lịch sử xuất sắc, tái hiện một trong những giai đoạn hào hùng và bi tráng nhất của dân tộc Việt Nam: cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên-Mông lần thứ hai dưới triều đại nhà Trần. Tác phẩm không chỉ là một bản hùng ca về tinh thần yêu nước, về ý chí quật cường của vua tôi nhà Trần mà còn là một góc nhìn sâu sắc, đa chiều vào những bi kịch cá nhân giữa cơn biến động của lịch sử. Lấy bối cảnh non sông đang trong cảnh dầu sôi lửa bỏng, tác phẩm đã thành công trong việc dựng lại không khí “Hào khí Đông A” lừng lẫy, nơi mà vận mệnh quốc gia được đặt lên trên hết, và mỗi cá nhân đều phải đối mặt với sự lựa chọn giữa danh dự và sự sống, giữa lòng trung thành và tham vọng cá nhân.
Trái tim của cuốn tiểu thuyết không nằm ở những trận chiến hoành tráng, mà tập trung vào bi kịch của nhân vật trung tâm – Chiêu Quốc Vương Trần Ích Tắc. Dưới ngòi bút của Nguyễn Đắc Như, Trần Ích Tắc không hiện lên như một kẻ phản bội đơn thuần, một vết nhơ trong lịch sử, mà là một con người phức tạp với những giằng xé nội tâm sâu sắc. Ông là một hoàng tử tài hoa, văn võ song toàn, nhưng cũng mang trong mình một tham vọng quyền lực cháy bỏng. Sự đố kỵ, lòng tự tôn bị tổn thương và sự tính toán sai lầm đã đẩy ông đến con đường đầu hàng giặc, trở thành một trong những bi kịch lớn nhất của hoàng tộc nhà Trần. Tác giả đã khéo léo đi sâu vào tâm lý nhân vật, để độc giả có thể cảm nhận được nỗi đau, sự dằn vặt và cuối cùng là sự trả giá cho lựa chọn định mệnh của một con người.
Bên cạnh tuyến nhân vật trung tâm, “Đốt trúc” còn vẽ nên một bức tranh toàn cảnh sống động về xã hội Đại Việt thời bấy giờ. Từ hình ảnh các vị vua Trần anh minh, quyết đoán như Trần Thánh Tông, Trần Nhân Tông, đến vị Quốc công tiết chế Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn với tài thao lược quân sự kiệt xuất, và cả những người dân bình thường, những binh sĩ vô danh sẵn sàng hy sinh vì non sông. Tất cả cùng nhau tạo nên một sức mạnh tập thể phi thường. Tên gọi “Đốt trúc” mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, có thể gợi đến hình ảnh đốt những thẻ trúc ghi tội của kẻ thù, hoặc đốt đi những gì cũ kỹ để xây dựng một tinh thần mới, nhưng trên hết, nó tượng trưng cho sự hy sinh, sự thiêu đốt tất cả để bảo vệ nền độc lập, chủ quyền của dân tộc.
Giá trị của “Đốt trúc” không chỉ nằm ở việc cung cấp kiến thức lịch sử mà còn ở sức hấp dẫn văn chương. Nguyễn Đắc Như sở hữu một vốn hiểu biết sâu rộng về lịch sử, văn hóa, phong tục thời Trần, kết hợp với một lối hành văn điêu luyện, giàu hình ảnh và đầy cảm xúc. Ông đã thành công trong việc cân bằng giữa sự thật lịch sử và hư cấu văn học, tạo nên một câu chuyện vừa chân thực vừa lôi cuốn. Những đoạn văn miêu tả nội tâm nhân vật, những lời đối thoại sắc sảo, những khung cảnh chiến trận bi hùng đều được khắc họa một cách tinh tế, để lại ấn tượng mạnh mẽ trong lòng người đọc.
Tác phẩm này là một lựa chọn không thể bỏ qua cho những độc giả yêu thích thể loại tiểu thuyết lịch sử, những người muốn tìm hiểu sâu hơn về triều đại nhà Trần và cuộc kháng chiến chống Nguyên-Mông vĩ đại. Hơn thế nữa, cuốn sách còn dành cho bất kỳ ai muốn suy ngẫm về bản chất con người, về những lựa chọn mang tính bước ngoặt và về mối quan hệ phức tạp giữa cá nhân và vận mệnh dân tộc. “Đốt trúc” không chỉ là một câu chuyện của quá khứ, mà còn mang những bài học và giá trị nhân văn sâu sắc, còn mãi vang vọng đến ngày hôm nay.